سنتتیکس (SNX) پروتکلی دیفای روی اتریوم است که دارندگان توکن با قفلکردن آن بهعنوان وثیقه، امکان صدور داراییهای ترکیبی را فراهم میکنند.
سنتتیکس (Synthetix) پروتکل دیفایی روی اتریوم است که در آن دارندگان توکن SNX با قفلکردن دارایی خود بهعنوان وثیقه، امکان صدور داراییهای ترکیبی و اخیرا معاملهی قراردادهای آتی دائمی (پرپچوال) را برای کل شبکه فراهم میکنند. قیمت لحظهای هر SNX در سواپولت حدود ۵۰٬۲۹۸ تومان است.
این پروژه در سال ۲۰۱۸ توسط کین وارویک (Kain Warwick) با نام Havven راهاندازی شد و ابتدا قرار بود پروتکلی برای صدور استیبلکوین، شبیه به مدل میکردائو، باشد. در نوامبر همان سال با نام سینتتیکس بازآرایی شد و ایدهاش گسترش یافت: بهجای صرفاً یک استیبلکوین، وثیقهی جمعی SNX پایهای شد برای صدور «سینتها» (Synths)؛ داراییهای ترکیبی که میتوانستند قیمت هر دارایی دیگری، از دلار گرفته تا سهام و طلا، را روی زنجیره دنبال کنند.
ویژگی متمایز سینتتیکس، مدل «استخر بدهی مشترک» است: دارندگان SNX که وثیقه قفل میکنند، همگی بهطور جمعی طرف مقابل معاملات کل شبکهاند، نه یک نفر در برابر نفر دیگر. بدهی هر استیکر با ارزش کل سینتهای در گردش شبکه بالا و پایین میشود؛ یعنی حتی بدون معاملهی فعال، اگر ارزش سینتهای دیگران در شبکه رشد کند، بدهی یک استیکر هم افزایش مییابد. نسبت وثیقه به بدهی باید بالای سطح معینی نگه داشته شود، وگرنه وثیقهی SNX در معرض نقدشدن قرار میگیرد.
از سال ۲۰۲۴، سینتتیکس مسیر خود را تغییر داد: در آوریل همان سال، جامعهی پروتکل تصمیم به کنارگذاری تدریجی سینتهای غیر sUSD (مثل نسخههای ترکیبی سهام و ارزهای دیگر) گرفت، چون این داراییها ریسک زیادی به استخر بدهی تحمیل میکردند بدون آنکه کارمزد متناسبی برای پروتکل ایجاد کنند. تمرکز پروتکل اکنون کاملاً به سمت معاملهی قراردادهای آتی دائمی (پرپچوال) روی اتریوم رفته و بخش عمدهی درآمد پروتکل هم صرف بازخرید SNX و پایدارسازی sUSD میشود.
توکن SNX چند نقش همزمان در پروتکل دارد:
شاخصهای زندهی بازار برای SNX:
قیمت تومانی SNX از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. آنچه قیمت جهانی دلاری SNX را حرکت میدهد نه یک پیوند ثابت به دارایی دیگر، بلکه ترکیبی از حجم واقعی معاملات پرپچوال روی پروتکل، میزان کارمزدی که صرف بازخرید SNX میشود، و سلامت استخر بدهی مشترک (یعنی اینکه نسبت وثیقهی کل شبکه چقدر با ریسک نقدشدن فاصله دارد) است. چون SNX داراییای با نوسان بالا و وابسته به عملکرد واقعی یک پروتکل دیفای است، روی این نوسان جهانی، تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی هم اثر جداگانهای میگذارد.
مهمترین محرکهای قیمت SNX عبارتاند از: حجم واقعی معاملات پرپچوال روی سینتتیکس و رقابت آن با دیگر صرافیهای غیرمتمرکز مشتقه، میزان درآمد پروتکل که صرف بازخرید SNX میشود، سلامت و نسبت وثیقهی استخر بدهی مشترک، موفقیت یا شکست انتقال کامل پروتکل از مدل چندسینتی قدیم به تمرکز بر پرپچوال، و روند کلی بازار دیفای. برای کاربر ایرانی، نرخ لحظهای تتر به تومان هم مستقیماً روی قیمت نهایی اثر میگذارد.
مدل استخر بدهی مشترک، هرچند نوآورانه، ریسک خاص خودش را دارد: اگر ارزش کل سینتهای در گردش شبکه بهشدت افزایش یابد، بدهی هر استیکر هم بدون اینکه خودش معاملهای انجام داده باشد بالا میرود؛ و اگر نسبت وثیقهی یک استیکر بهموقع ترمیم نشود، وثیقهی SNX او نقد میشود. به همین دلیل، وارد شدن به بخش استیکینگ سینتتیکس، برخلاف صرف نگهداری توکن SNX، نیازمند مدیریت فعال و آگاهی از این ریسک است.
سینتتیکس پروتکل دیفای روی اتریوم است که دارندگان SNX با قفلکردن آن بهعنوان وثیقه، امکان صدور داراییهای ترکیبی و معاملهی قراردادهای پرپچوال را برای شبکه فراهم میکنند. توکن SNX هم وثیقه است، هم ابزار حاکمیت و هم منبع دریافت کارمزد.
قیمت لحظهای هر SNX هماکنون حدود ۵۰٬۲۹۸ تومان (معادل ۰٫۲۲۴۹ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۷۴٬۹۹۷٬۰۹۵ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود.
قیمت تومانی SNX از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید؛ بنابراین هم نوسان جهانی SNX و هم تغییر نرخ تتر-تومان روی آن اثر میگذارد.
در این مدل، دارندگان SNX که وثیقه قفل کردهاند بهطور جمعی طرف مقابل معاملات کل شبکهاند. بدهی هر استیکر با ارزش کل داراییهای در گردش شبکه بالا و پایین میشود، نه فقط با معاملات خودش.
نه کاملاً. از سال ۲۰۲۴ پروتکل سینتهای غیر sUSD را کنار گذاشت و تمرکز خود را به معاملهی قراردادهای آتی دائمی (پرپچوال) روی اتریوم منتقل کرد؛ درآمد پروتکل هم اکنون عمدتاً صرف بازخرید SNX میشود.
دادهی سقف عرضهی ثابتی برای SNX در دسترس نیست. عرضهی در گردش کنونی آن حدود ۳۴۴٫۵۲ میلیون واحد است.
