یونیسواپ (Uniswap) بزرگترین صرافی غیرمتمرکز (DEX) جهان است؛ پروتکلی روی اتریوم که به کاربران اجازه میدهد بدون واسطه و بدون ثبت سفارش، توکنها را مستقیم از «استخرهای نقدینگی» با هم مبادله کنند. توکن UNI توکن حاکمیتی این پروتکل است و ارزش بازار آن حدود ۲٬۸۷۳٬۹۳۱٬۳۵۳ دلار است؛ در سواپولت میتوانید آن را لحظهای و با پرداخت تومانی خرید و فروش کنید.
یونیسواپ چیست و چگونه کار میکند؟
یونیسواپ یک «بازارساز خودکار» (AMM) است؛ یعنی برخلاف صرافیهای سنتی که خریدار و فروشنده را در یک دفتر سفارش به هم میرسانند، در اینجا معاملهها در برابر استخرهای نقدینگی انجام میشود. کاربرانی که «تأمینکنندهی نقدینگی» نامیده میشوند، جفتی از دو توکن را در یک استخر میگذارند و در ازای آن سهمی از کارمزد معاملهها را دریافت میکنند. قیمت هر توکن هم بهصورت خودکار و بر پایهی نسبت موجودی دو دارایی در استخر تعیین میشود.
این پروتکل در سال ۲۰۱۸ توسط هایدن آدامز روی شبکهی اتریوم راهاندازی شد و ایدهی اولیهی آن از نوشتهای دربارهی بازارسازهای خودکار الهام گرفته بود. یونیسواپ در نسخههای بعدی خود، بهویژه با معرفی «نقدینگی متمرکز»، کارایی سرمایه را بهشکل چشمگیری بالا برد و امروز علاوه بر اتریوم روی چندین شبکهی لایهدو و جانبی مانند آربیتروم، آپتیمیزم، پالیگان و بیس فعال است.
توکن UNI به چه کار میآید؟
اینجا باید یک نکتهی مهم را صادقانه روشن کرد: UNI در وهلهی اول یک توکن حاکمیتی است، نه سهمی که بهصورت خودکار از درآمد پروتکل به شما سود بپردازد. کارمزد معاملهها در یونیسواپ به تأمینکنندگان نقدینگی میرسد، نه به دارندگان UNI. توکن UNI در سپتامبر ۲۰۲۰ و از طریق یک ایردراپ معروف به کاربران قدیمی پروتکل توزیع شد و نقش اصلی آن حق رأی در «دائو»ی یونیسواپ است.
- حاکمیت: رأیدهی به پیشنهادها، پارامترها و مصرف خزانهی پروتکل در دائوی یونیسواپ.
- تصمیم دربارهی «کلید کارمزد» (fee switch): دائو میتواند رأی دهد بخشی از کارمزد پروتکل به خزانه یا دارندگان اختصاص یابد، اما این یک درآمد خودکار و همیشگی برای هر دارندهی UNI نیست.
- هدایت توسعه: نقشآفرینی در مسیر آیندهی بزرگترین صرافی غیرمتمرکز جهان.
- دارایی پایه در دیفای: UNI در بسیاری از پروتکلهای دیگر بهعنوان وثیقه و دارایی معاملاتی به کار میرود.
عرضه و آمار یونیسواپ
عرضهی اولیهی UNI برابر ۱ میلیارد واحد بود که طبق برنامهای چهارساله میان تیم، سرمایهگذاران، خزانهی پروتکل و کاربران توزیع شد. شاخصهای زندهی بازار یونیسواپ:
- رتبهی بازار: ۳۰ در میان همهی رمزارزها.
- ارزش بازار: حدود ۲٬۸۷۳٬۹۳۱٬۳۵۳ دلار.
- عرضهی در گردش: حدود ۶۲۳٫۰۸ میلیون واحد.
- قیمت لحظهای: حدود ۶٫۹۵ دلار.
قیمت یونیسواپ به تومان چگونه تعیین میشود؟
قیمت تومانی یونیسواپ بهطور مستقیم تعیین نمیشود، بلکه از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. بنابراین قیمت UNI در ایران همزمان از دو نیرو اثر میگیرد: نوسان قیمت جهانی یونیسواپ و تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی. گاهی حتی وقتی قیمت جهانی آن بیتغییر مانده، بالا رفتن نرخ تتر باعث میشود قیمت تومانی UNI رشد کند.
چه عواملی بر قیمت یونیسواپ اثر میگذارد؟
قیمت UNI بیش از هر چیز به جایگاه و حجم معاملات خود پروتکل و به انتظارات دربارهی حاکمیت آن گره خورده است. مهمترین عوامل عبارتاند از: حجم معاملات و نقدینگی روی یونیسواپ، رقابت با صرافیهای غیرمتمرکز دیگر، بحث همیشگی دربارهی فعال شدن «کلید کارمزد» و انتقال بخشی از درآمد به دارندگان، وضعیت کلی اتریوم و دیفای، و فضای قانونگذاری صرافیهای غیرمتمرکز. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت تومانی است.
نکات مهم پیش از خرید یونیسواپ
UNI داراییای پرنوسان است و باید با انتظار درست از آن خرید: این توکن در درجهی اول حق رأی در پروتکل به شما میدهد و بهخودیخود سود ثابتی پرداخت نمیکند. بخش مهمی از داستان ارزش آن به این بستگی دارد که آیا و چگونه دائو در آینده تصمیم میگیرد بخشی از درآمد پروتکل را به دارندگان اختصاص دهد. تنها بخشی از سرمایه را وارد کنید که تحمل ریسک آن را دارید و تصمیم را بر پایهی تحقیق شخصی بگیرید. این مطلب توصیهی مالی نیست. در سواپولت نگهداری امن دارایی بر عهدهی مجموعه است و نیازی به مدیریت کلید خصوصی و کیفپول شخصی ندارید.