اپتوس (APT) بلاکچینی لایهیک با زبان Move و اجرای موازی تراکنش است که فناوری هستهاش از پروژهی متوقفشدهی دیم متا به ارث رسیده است.
اپتوس (Aptos) بلاکچین لایهی یک با زبان برنامهنویسی Move و موتور اجرای موازی Block-STM است که فناوری هستهاش از پروژهی متوقفشدهی دیم (Diem) متا به ارث رسیده. توکن APT برای پرداخت کارمزد، استیکینگ و مشارکت در حاکمیت شبکه به کار میرود و قیمت لحظهای آن در سواپولت حدود ۱۴۴٬۷۳۵ تومان است.
شرکت Aptos Labs در دسامبر ۲۰۲۱ توسط مو شیخ (Mo Shaikh) و اِوری چینگ (Avery Ching) تأسیس شد؛ هر دو پیشتر روی پروژهی دیم کار میکردند، بلاکچینی که متا (فیسبوک سابق) برایش برنامه داشت اما در ژانویهی ۲۰۲۲ بهطور کامل کنار گذاشت. بخش بزرگی از تیم اولیهی اپتوس از همان مهندسان دیم تشکیل شده و فناوری هستهی شبکه، از جمله زبان Move، مستقیماً از آن پروژه به ارث رسیده است. شبکهی اصلی اپتوس در اکتبر ۲۰۲۲ راهاندازی شد.
اپتوس یک بلاکچین لایهی یک با اجماع اثبات سهام است که هدفش ترکیب امنیت، مقیاسپذیری بالا و تراکنشهای کمهزینه است. برخلاف بسیاری از بلاکچینهای دیگر که از زبانهایی مثل Solidity استفاده میکنند، قراردادهای هوشمند روی اپتوس با Move نوشته میشوند؛ همان زبانی که دیم برای مدیریت امن داراییهای دیجیتال طراحی کرده بود.
ویژگی متمایزکنندهی Move این است که داراییهای دیجیتال را در سطح زبان بهصورت «منابع» (resources) تعریف میکند، نه صرفاً اعدادی داخل یک دیتابیس. یک توکن یا NFT در Move نمیتواند بهطور تصادفی کپی یا نابود شود؛ خود کامپایلر زبان قوانین حسابداری داراییها را در سطح کد اجرا میکند. این رویکرد که ریشه در طراحی امنیتی دیم دارد، خطر باگهای رایج قراردادهای هوشمند مثل خرج دوباره یا فراموشی آزادسازی دارایی را کاهش میدهد.
اکثر بلاکچینها تراکنشها را یکییکی و بهترتیب پردازش میکنند. اپتوس در عوض از موتوری بهنام Block-STM استفاده میکند که تراکنشهای بدون تداخل را همزمان و روی چند رشتهی پردازشی اجرا میکند، تداخلهای احتمالی را خودکار تشخیص میدهد و فقط همان بخشهای متداخل را دوباره اجرا میکند؛ توسعهدهنده هم لازم نیست از پیش وابستگی تراکنشها را مشخص کند. همین معماری پایهی ادعای توان پردازش بسیار بالای اپتوس نسبت به بسیاری از بلاکچینهای رقیب است، هرچند این عدد در عمل به شرایط واقعی شبکه هم بستگی دارد.
بخش قابلتوجهی از عرضهی APT در اختیار سرمایهگذاران اولیه و تیم توسعهدهنده است؛ طبق طرح توکونومیک منتشرشده، سهم سرمایهگذاران حدود ۱۳ درصد و سهم تیم اصلی حدود ۱۹ درصد از کل عرضه است و این توکنها طی دورهای چهارساله، با یک سال قفل اولیه و سپس آزادسازی خطی ماهانه از زمان راهاندازی شبکهی اصلی، آزاد میشوند. این دورهی چهارساله در اکتبر ۲۰۲۶ به پایان میرسد؛ یعنی بخش زیادی از فشار عرضهی ناشی از سرمایهگذاران اولیه و تیم بهزودی پشت سر گذاشته میشود، هرچند آزادسازی سهم «جامعه» که بیش از نیمی از کل عرضه را تشکیل میدهد، همچنان تا سالها ادامه دارد. اپتوس سقف عرضهی ثابتی هم اعلام نکرده است.
قیمت تومانی اپتوس مستقیماً تعیین نمیشود، بلکه از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. بنابراین قیمت APT در ایران هم از نوسان جهانی خود توکن اثر میگیرد و هم از تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی؛ گاهی حتی با ثابتماندن قیمت جهانی، بالارفتن نرخ تتر باعث رشد قیمت تومانی آن میشود.
روند آزادسازی توکنهای قفلشدهی سرمایهگذاران و تیم که تا اکتبر ۲۰۲۶ ادامه دارد، رشد واقعی اکوسیستم (بازی، دیفای و داراییهای توکنیزهشده روی اپتوس)، رقابت با دیگر بلاکچینهای لایهیک پرکاربرد مثل سولانا و سویی که هر دو ریشه در همان خانوادهی فنی Move/دیم دارند، و روند کلی بازار رمزارز از مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت APTاند. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت تومانی است.
زبان Move که اپتوس از آن استفاده میکند، منحصر به این پروژه نیست؛ چند بلاکچین دیگر هم که ریشه در همان میراث فنی دیم دارند، از نسخههای تغییریافتهی Move بهره میبرند. این یعنی اپتوس تنها بازیگر این حوزه نیست و باید در کنار جذب توسعهدهنده، اکوسیستمی از اپلیکیشنهای واقعی و کاربر فعال بسازد تا از رقبای همخانوادهاش عقب نماند؛ معیاری که برای هر بلاکچین لایهیک جوانی، از جمله اپتوس، مهمتر از خودِ سرعت پردازش تراکنشهاست.
اپتوس بلاکچین لایهی یکی است که در دسامبر ۲۰۲۱ توسط مهندسان سابق پروژهی دیم متا تأسیس شد و از زبان برنامهنویسی Move و موتور اجرای موازی Block-STM استفاده میکند. شبکهی اصلی آن از اکتبر ۲۰۲۲ فعال است.
قیمت لحظهای هر اپتوس هماکنون حدود ۱۴۴٬۷۳۵ تومان (معادل ۰٫۶۴۶۳ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۴۷۹٬۵۱۰٬۳۵۳ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود.
Move داراییهای دیجیتال را در سطح زبان بهصورت «منابع» تعریف میکند که نمیتوانند بهطور تصادفی کپی یا نابود شوند؛ این ویژگی که ریشه در طراحی دیم دارد، برخی از باگهای رایج قراردادهای هوشمند را در سطح زبان کاهش میدهد.
اپتوس مستقیماً متعلق به متا نیست، اما تیم بنیانگذار آن از مهندسان پروژهی دیم (Diem) تشکیل شده؛ بلاکچینی که متا برای آن برنامه داشت و در ژانویهی ۲۰۲۲ کنار گذاشت. فناوری هستهی اپتوس، از جمله زبان Move، از همان پروژه به ارث رسیده است.
اپتوس سقف عرضهی ثابتی اعلام نکرده است. بخش قابلتوجهی از عرضهی فعلی هم در اختیار سرمایهگذاران اولیه و تیم اصلی است که طی یک دورهی چهارسالهی قفل و آزادسازی خطی، تا اکتبر ۲۰۲۶ بهطور کامل آزاد میشود.
قیمت تومانی اپتوس از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به همین دلیل هم نوسان جهانی APT و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
