یرن فایننس (YFI) توکن حاکمیتی پروتکلی است که با «واریزهای هوشمند» بازدهی کاربران را بهطور خودکار میان چند پروتکل دیفای جابهجا میکند.
یرن فایننس (Yearn Finance) پروتکلی در دیفای است که با «واریزهای هوشمند» (Vaults) بازدهی کاربران را میان چند پروتکل وامدهی و صرافی غیرمتمرکز بهطور خودکار جابهجا و ترکیب میکند. توکن YFI، توکن حاکمیتی این پروتکل است و قیمت لحظهای هر واحد آن در سواپولت حدود ۵۱۱٬۱۵۹٬۲۹۲ تومان است.
یرن فایننس را آندره کرونیه (Andre Cronje) در تابستان ۲۰۲۰ راهاندازی کرد. هستهی اصلی پروتکل، Vaultها هستند: کاربر یک دارایی مثل اتر یا یک استیبلکوین را در یک Vault واریز میکند و قراردادهای هوشمند پروتکل، آن دارایی را طبق «استراتژی»های از پیشتعریفشده میان چند پلتفرم دیفای (مثل صرافیهای غیرمتمرکز و بازارهای وامدهی) جابهجا میکنند تا بیشترین بازدهی ممکن بهدست آید، بدون آنکه کاربر خودش مدام موقعیت را جابهجا کند. هزینهی گس این جابهجاییها هم میان همهی سپردهگذاران یک Vault تقسیم میشود، که برای مبالغ کوچک بهصرفهتر از مدیریت دستی است.
لانچ توکن YFI یکی از شناختهشدهترین «لانچهای کاملاً عادلانه» (fair launch) در تاریخ دیفای است: هیچ توکنی از پیش برای تیم، بنیانگذار یا سرمایهگذاران کنار گذاشته نشد و توزیع اولیه فقط از طریق تأمین نقدینگی در چند استخر مشخص در هفتهی نخست انجام شد. همین ویژگی، یرن فایننس را از ابتدا به پروژهای کاملاً ادارهشده توسط جامعه تبدیل کرد.
توکن YFI صرفاً ابزار حاکمیت پروتکل است، نه سهمی مستقیم از سود Vaultها. مهمترین ویژگیهای یرن فایننس:
عرضهی YFI از ابتدا کوچک طراحی شده بود: ۳۰ هزار واحد در لانچ اولیهی ۲۰۲۰، و در سال ۲۰۲۱ با رأی حاکمیتی جامعه حدود ۶٬۶۶۶ واحد دیگر ضرب شد؛ یکسوم آن به مشارکتکنندگان اصلی و دوسوم آن به خزانهی پروتکل اختصاص یافت. آمار زندهی بازار:
قیمت تومانی YFI هم از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید، اما نکتهی خاص یرن فایننس اینجاست: چون عرضهی کل آن تنها چند دههزار واحد است، هر تغییر نسبتاً کوچک در تقاضا میتواند قیمت دلاری هر واحد را بهشدت جابهجا کند؛ به همین دلیل YFI با وجود ارزش بازار نسبتاً محدود، یکی از گرانترین رمزارزها به ازای هر واحد است. نقدشوندگی روزانهی YFI هم نسبت به ارزش بازارش محدودتر از بسیاری آلتکوینهای بزرگتر است، پس نوسان نرخ تتر-تومان در کنار همین کمعمقی بازار، هر دو روی قیمت تومانی آن در سواپولت اثر میگذارند.
مهمترین عوامل مؤثر بر قیمت یرن فایننس عبارتاند از: میزان کل دارایی قفلشده (TVL) در Vaultهای پروتکل و بازدهی واقعی که این استراتژیها برای سپردهگذاران میسازند، سهمی از YFI که در قالب veYFI برای مدت طولانی قفل شده و بنابراین از عرضهی قابلمعاملهی روزانه خارج است، رقابت با دیگر تجمیعکنندههای بازدهی و پروتکلهای وامدهی دیفای، و ریسک امنیتی قراردادهای هوشمند که در این حوزه همیشه مطرح است. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت تومانی نهایی است.
یرن فایننس در طول فعالیتش با حداقل یک حادثهی امنیتی جدی هم روبهرو بوده: در فوریهی ۲۰۲۱ یکی از نسخههای قدیمیتر Vault دای (DAI) هدف حملهای قرار گرفت که با استفاده از وام فوری (flash loan) قیمت دای در یک استخر را دستکاری کرد و حدود ۱۱ میلیون دلار از آن Vault خارج شد؛ واکنش سریع تیم امنیتی مانع گسترش خسارت به بخش بزرگتر پروتکل شد. این حادثه یادآوری صادقانهای است که تجمیع بازدهی در دیفای، هرچند خودکار و شفاف، همچنان ریسک قرارداد هوشمند دارد.
یرن فایننس پروتکل تجمیع بازدهی در دیفای است که با Vaultهای خودکار، دارایی کاربران را میان چند پروتکل جابهجا میکند تا بیشترین بازدهی ممکن بهدست آید. YFI توکن حاکمیتی این پروتکل است و از سال ۲۰۲۰ بدون هیچ توکن اختصاصی به تیم یا سرمایهگذاران، فقط با رأی جامعه اداره میشود.
قیمت لحظهای هر YFI هماکنون حدود ۵۱۱٬۱۵۹٬۲۹۲ تومان (معادل ۲٬۲۸۶ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۸۴٬۸۳۷٬۸۲۷ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود.
چون عرضهی کل YFI تنها حدود ۳۶٫۶۵ هزار واحد است (یکی از کمترین عرضههای کل در میان رمزارزهای شناختهشده) قیمت هر واحد آن با وجود ارزش بازار نسبتاً محدود پروتکل، بسیار بالاست.
قیمت تومانی YFI از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به دلیل عرضهی کوچک YFI، نوسان تقاضای جهانی تأثیر بزرگتری نسبت به بسیاری آلتکوینها روی قیمت دلاری آن دارد.
YFI صرفاً ابزار حاکمیت پروتکل یرن فایننس است: دارندگان آن دربارهی استراتژیهای Vault، پارامترهای کارمزد و خزانه رأی میدهند. با قفلکردن YFI در مدل veYFI هم میتوان سهم بیشتری از درآمد واقعی پروتکل به دست آورد.
بله، عرضهی YFI یکی از کوچکترینهاست: در لانچ اولیهی ۲۰۲۰ فقط ۳۰ هزار واحد ساخته شد و در سال ۲۰۲۱ با رأی حاکمیتی جامعه حدود ۶٬۶۶۶ واحد دیگر به آن اضافه شد؛ عرضهی کل هماکنون حدود ۳۶٫۶۵ هزار واحد است.
