کرو (CRV) توکن حاکمیتی صرافی غیرمتمرکزی است که ویژهی تعویض داراییهای همارزش مثل استیبلکوینها با کمترین لغزش قیمتی طراحی شده است.
کرو دائو توکن (CRV) توکن حاکمیتی صرافی غیرمتمرکز کرو فایننس (Curve Finance) است؛ پروتکلی که از سال ۲۰۲۰ برای تعویض داراییهای همارزش مثل استیبلکوینها با کمترین لغزش قیمتی طراحی شده است. قیمت لحظهای هر کرو در سواپولت حدود ۸۲٬۴۲۴ تومان است و میتوانید آن را با پرداخت تومانی خرید و فروش کنید.
کرو فایننس در سال ۲۰۲۰ توسط مایکل یگوروف (Michael Egorov)، فیزیکدان روس و بنیانگذار پیشین پروژهی NuCypher، راهاندازی شد. ایدهی اصلی، ساخت یک صرافی غیرمتمرکز اختصاصی برای تعویض داراییهای نزدیکبههمارزش بود؛ مثلاً استیبلکوینهای دلاری یا نسخههای مختلف بیتکوین رپشده، جایی که صرافیهای عمومی مثل یونیسواپ لغزش قیمتی نسبتاً بالایی ایجاد میکنند.
کرو برای این کار از فرمول «استیبلسواپ» (Stableswap) استفاده میکند: ترکیبی از دو منحنی قیمتگذاری مختلف که در نزدیکی نقطهی تعادل تقریباً به یک خط صاف نزدیک میشود و لغزش را برای داراییهای همارزش بهشدت کاهش میدهد. تأمینکنندگان نقدینگی در استخرهای کرو، هم از کارمزد تراکنشها و هم از توکنهای تازهضربشدهی CRV سود میبرند.
قلب حاکمیت کرو، مدل قفل رأی (vote-escrow) است: دارندگان CRV میتوانند توکن خود را تا سقف چهار سال قفل کنند و در ازای آن veCRV دریافت کنند؛ هرچه مدت قفل بیشتر باشد، قدرت رأی و سهم از کارمزد پروتکل هم بیشتر میشود. دارندگان veCRV تعیین میکنند کدام استخر نقدینگی چه سهمی از انتشار روزانهی CRV را دریافت کند؛ همین قدرت هدایت پاداش باعث شد پروتکلهای دیگر مثل کانوکس (Convex) برای جمعآوری هرچهبیشتر CRV و veCRV با هم رقابت کنند تا جریان نقدینگی را به استخرهای خودشان بکشانند. این رقابت به «جنگهای کرو» معروف شده و یکی از شناختهشدهترین نمونههای ترکیبپذیری عمیق در دیفای است.
در ۳۰ ژوئیهی ۲۰۲۳ یک آسیبپذیری در نسخههای خاصی از کامپایلر زبان Vyper (که چند استخر استیبلکوین کرو با آن نوشته شده بودند) باعث سوءاستفاده و خروج حدود ۷۳ میلیون دلار از پروتکل شد. این رخداد بحرانی جدی هم برای خود پروتکل و هم برای مایکل یگوروف رقم زد: او پیش از این حادثه حدود ۱۰۰ میلیون دلار وام با وثیقهی بخش بزرگی از توکنهای CRV خود گرفته بود و افت قیمت CRV پس از سوءاستفاده، ریسک نقدشدن اجباری این وثیقه را بالا برد. بحران در نهایت با فروش خارج از بازار (OTC) بخشی از این توکنها به چند نهاد دیگر مهار شد. این رخداد یادآوری صریحی است که ریسک قرارداد هوشمند و تمرکز بالای توکن در دست یک نفر، هر دو ریسک واقعی دیفایاند، نه صرفاً نظری.
بر اساس طراحی قرارداد کرو، انتشار CRV با گذر زمان طبق نرخی کاهشی پیش میرود، نه با نرخ ثابت. شاخصهای زندهی بازار:
قیمت تومانی کرو مستقیماً تعیین نمیشود، بلکه از ضرب قیمت جهانی CRV به دلار در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. به همین دلیل قیمت کرو در ایران هم از نوسان جهانی خود توکن اثر میگیرد و هم از تغییر نرخ تتر-تومان در بازار داخلی؛ گاهی حتی با ثابتماندن قیمت جهانی CRV، بالارفتن نرخ تتر باعث رشد قیمت تومانی آن میشود.
قیمت کرو بیش از هر چیز به میزان نقدینگی قفلشده روی پروتکل و رقابت بر سر هدایت پاداش استخرها گره خورده است. مهمترین عوامل عبارتاند از: حجم دارایی قفلشده در استخرهای کرو و رشد یا افت آن، سهم CRV که در قالب veCRV قفل و از عرضهی در گردش خارج شده، رقابت با صرافیهای غیرمتمرکز دیگر مثل یونیسواپ و بالانسر، رشد یا رکود کلی بازار استیبلکوین، و رویدادهای امنیتی مثل سوءاستفادهی سال ۲۰۲۳ که میتواند اعتماد بازار را موقتاً تضعیف کند. برای کاربر ایرانی، نرخ تتر به تومان هم عاملی مستقیم بر قیمت تومانی است.
کرو توکن حاکمیتی صرافی غیرمتمرکز کرو فایننس است؛ پروتکلی که از سال ۲۰۲۰ برای تعویض کملغزش استیبلکوینها و داراییهای همارزش طراحی شده. دارندگان CRV میتوانند آن را قفل کنند و veCRV بگیرند تا در هدایت پاداش استخرها و سهم از کارمزد پروتکل مشارکت کنند.
قیمت لحظهای هر کرو هماکنون حدود ۸۲٬۴۲۴ تومان (معادل ۰٫۳۶۸۶ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۴۹۱٬۰۷۹٬۳۱۹ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود و پیش از تأیید خرید، قیمت نهایی به شما نمایش داده میشود.
قیمت تومانی کرو از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به همین دلیل هم نوسان جهانی CRV و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
veCRV نسخهی قفلشدهی CRV است؛ با قفلکردن CRV تا سقف چهار سال به آن میرسید. veCRV قابلمعامله نیست اما قدرت رأی در حاکمیت پروتکل و سهم از کارمزد را به دارنده میدهد، درحالیکه خود CRV آزادانه قابل خرید و فروش است.
در ژوئیهی ۲۰۲۳ یک آسیبپذیری در کامپایلر Vyper باعث سوءاستفاده از چند استخر کرو و خروج حدود ۷۳ میلیون دلار شد. این رخداد همچنین بحرانی برای وامهای بزرگ بنیانگذار پروتکل با وثیقهی CRV ایجاد کرد که در نهایت با فروش OTC بخشی از توکنها مهار شد.
عرضهی CRV طبق برنامهی انتشار کاهشی قرارداد پروتکل با گذر زمان افزایش مییابد، اما نرخ این افزایش با گذشت سالها کمتر میشود. عرضهی در گردش هماکنون حدود ۱٫۵۵ میلیارد واحد است.
