استارکنت (STRK) توکن حاکمیتی و کارمزد یک رولآپ لایهدوم روی اتریوم است که با اثباتهای ریاضی STARK و زبان کایرو کار میکند.
استارک نت (STRK) توکن حاکمیتی، کارمزد و استیکینگ شبکهی استارکنت است؛ یک رولآپ اعتبارسنجی (ZK-rollup) لایهی دوی اتریوم که با اثباتهای ریاضی STARK و زبان برنامهنویسی کایرو کار میکند. قیمت لحظهای هر استارک نت در سواپولت حدود ۷٬۱۰۷ تومان است و میتوانید آن را با پرداخت تومانی خرید و فروش کنید.
استارکور (StarkWare)، شرکتی متخصص در رمزنگاری اثبات دانش صفر، از سال ۲۰۱۸ روی فناوری اثباتهای STARK کار میکرد و در نوامبر ۲۰۲۱ نسخهی آلفای میننت استارکنت را روی اتریوم راهاندازی کرد. استارکنت یک رولآپ اعتبارسنجی (validity rollup) است: هزاران تراکنش را خارج از زنجیرهی اصلی اتریوم اجرا و در یک دسته جمع میکند، سپس یک اثبات ریاضی فشرده به نام اثبات STARK میسازد که صحت کل دسته را تضمین میکند و همان اثبات را برای تأیید نهایی روی اتریوم ثبت میکند.
برخلاف بسیاری از رولآپهای رقیب که از زبان آشنای اتریوم یعنی سالیدیتی استفاده میکنند، قراردادهای هوشمند استارکنت با زبان اختصاصی کایرو (Cairo) نوشته میشوند؛ زبانی تورینگکامل که استارکور مخصوص «محاسبات قابلاثبات» طراحی کرده و امکان تولید اثبات STARK برای محاسبات عمومی را فراهم میکند.
نکتهی فنی مهم دربارهی استارک نت، تفاوت بنیادینش با رولآپهای خوشبینانه (optimistic rollup) مثل آربیتروم یا اپتیمیزم است. رولآپهای خوشبینانه فرض میکنند هر دسته تراکنش درست است، مگر آنکه در یک بازهی زمانی چالش (معمولاً چند روز) کسی با ارائهی اثبات تقلب خلافش را ثابت کند؛ به همین دلیل نهاییشدن کامل برداشت دارایی از آنها به اتریوم زمانبر است. استارکنت اما برای هر دسته یک اثبات ریاضی قطعی تولید میکند که صحتش پیش از ثبت روی اتریوم تأیید میشود، بدون نیاز به دورهی انتظار یا فرض خوشبینانه. یعنی نهاییشدن تراکنشها سریعتر است و امنیتش متکی به ریاضیات محض است، نه انگیزهی اقتصادی ناظران بیرونی.
توکن STRK سه کاربرد اصلی در شبکهی استارک نت دارد:
بر اساس طرح توکونومیک استارک نت، سقف عرضهی اولیهی حدود ۱۰ میلیارد واحد STRK تعیین شده که بخش قابلتوجهی از آن هنوز طبق برنامهی زمانبندیشدهی چندسالهی تیم و سرمایهگذاران اولیه قفل است و بهمرور آزاد میشود. شاخصهای زندهی بازار:
قیمت تومانی استارک نت هم مثل هر رمزارز دیگری از ضرب قیمت جهانی دلاری آن در نرخ روز تتر (USDT) به تومان به دست میآید. اما آنچه قیمت جهانی دلاری خود STRK را تعیین میکند، مشخصا به میزان استفادهی واقعی از شبکهی استارک نت (تعداد تراکنش، دارایی قفلشده در قراردادهای هوشمند آن)، جذابیت بازده استیکینگ، و روند آزادسازی تدریجی توکنهای قفلشدهی تیم و سرمایهگذاران گره خورده است؛ هرچه عرضهی در گردش سریعتر رشد کند، فشار فروش بیشتری هم محتمل میشود. نقدشوندگی STRK با رتبهی ۱۳۴ در حد قابلقبولی است، اما مثل هر آلتکوین لایهدو نوسان قیمتش بیشتر از داراییهای بزرگتری مثل بیتکوین است. برای خریدار ایرانی، تغییر نرخ تتر-تومان هم مستقل از این عوامل جهانی، قیمت تومانی نهایی را جابهجا میکند.
مهمترین عوامل اثرگذار بر قیمت استارک نت عبارتاند از: رشد یا رکود اکوسیستم اپلیکیشنهای غیرمتمرکز روی استارکنت و دارایی قفلشده در آنها، برنامهی آزادسازی توکنهای قفلشدهی تیم و سرمایهگذاران که تا سالهای آینده ادامه دارد، میزان مشارکت در استیکینگ و نرخ بازدهی آن، رقابت فشردهی استارک نت با دیگر لایهدوهای اتریوم مثل آربیتروم، اپتیمیزم و zkSync بر سر جذب کاربر و توسعهدهنده، و در نهایت روند کلی بازار رمزارز. نرخ تتر به تومان هم عاملی جداگانه و مستقیم بر قیمت تومانی آن است.
توکن STRK در ۲۰ فوریهی ۲۰۲۴ با یکی از بزرگترین ایردراپهای همان سال معرفی شد: بیش از ۷۰۰ میلیون واحد STRK میان حدود ۱٫۳ میلیون آدرس توزیع شد، شامل کاربران و توسعهدهندگان استارکنت، برخی سازندگان و استیکرهای اتریوم، و توسعهدهندگان متنباز غیرمرتبط با وب۳. کمتر از یک سال بعد، در نوامبر همان سال، استیکینگ STRK فعال شد و مسیر تدریجی شبکه بهسمت تمرکززدایی کامل آغاز شد.
استارک نت توکن حاکمیتی، کارمزد و استیکینگ شبکهی استارکنت است؛ رولآپ اعتبارسنجی (ZK-rollup) لایهی دوی اتریوم که با اثباتهای ریاضی STARK و زبان کایرو تراکنشها را خارج از زنجیرهی اصلی پردازش و صحت آنها را روی اتریوم تأیید میکند.
قیمت لحظهای هر استارک نت هماکنون حدود ۷٬۱۰۷ تومان (معادل ۰٫۰۳۱۷ دلار) است و ارزش بازار آن به حدود ۱۸۷٬۶۲۹٬۷۴۶ دلار میرسد. این نرخ در سواپولت لحظهای بهروزرسانی میشود و پیش از تأیید خرید، قیمت نهایی به شما نمایش داده میشود.
قیمت تومانی استارک نت از ضرب قیمت جهانی آن به دلار در نرخ روز تتر به تومان به دست میآید. به همین دلیل هم نوسان جهانی STRK و هم تغییر نرخ تتر-تومان بر قیمت تومانی آن اثر میگذارد.
رولآپهای خوشبینانه مثل آربیتروم فرض میکنند تراکنشها درستاند و برای اعتراض یک دورهی چالش چندروزه دارند. استارکنت بهجای این فرض، برای هر دسته تراکنش یک اثبات ریاضی STARK میسازد که صحتش پیش از ثبت روی اتریوم تأیید میشود، بدون دورهی انتظار.
از نوامبر ۲۰۲۴ دارندگان STRK میتوانند توکن خود را در شبکه قفل کنند تا در اجماع استارکنت مشارکت کنند و در ازای آن پاداش دریافت کنند؛ این یکی از نخستین سازوکارهای استیکینگ مجوزنیافته در میان لایهدوهای اتریوم است.
عرضهی اولیهی STRK حدود ۱۰ میلیارد واحد تعیین شده، اما بخشی از آن هنوز نزد تیم و سرمایهگذاران اولیه قفل است و طبق برنامهی زمانبندیشدهی چندساله بهتدریج آزاد و وارد عرضهی در گردش میشود.
